Hoofdtekst
De pad
In de Bogaardenstraat te Maastricht woonde een water- en vuurvrouw die een dochter had van ongeveer zestien jaar. Het meisje werd hoe langer hoe bleker en men kon het haar aanzien dat ze kwijnde. De moeder ging met haar naar een dokter. Hij kon haar echter niet zeggen wat het meisje mankeerde; hij wist het ook niet. Men probeerde het met een andere dokter, deze kon de kwaal al evenmin ontdekken.
Op zekere dag raakte de moeder in gesprek met een van haar klanten en zij vertelde deze wat haar dochter mankeerde. Deze veronderstelde, dat het meisje was aangeraakt door een kwade hand.
De moeder wilde dit niet geloven; doch de vrouw bleef bij haar mening en gaf haar de raad eens goed op te letten, wie er des morgens het eerst in de winkel kwam.
Bezorgd voor haar kind, volgde de moeder die raad op en keek de volgende morgen nauwlettend toe. De eerste klant die kwam, was een oud wijf, dat in de buurt geen goede naam had. Het viel haar nu ook op, dat haar dochter van angst ineenkromp, toen zij dat oude wijf zag.
Zodra het wijf de winkel verlaten had, vroeg zij haar dochter, waarom ze toch zo bang was geweest. Het meisje durfde niets zeggen en antwoordde dat de moeder zich dat maar verbeeldde. Na lang aandringen bekende ze het dan eindelijk. dat oude wijf grijnsde haar zo afschuwelijk aan.
De vrouw die de raad had gegeven eens goed te letten op de eerste klant, kwam die dag ook weer in het winkeltje en nu vertelde de moeder haar, wie het was geweest en wat haar dochter haar had verteld.
'Dan zal ik je nog eens een raad geven,' zeide die vrouw. 'Wanneer dat wijf morgenvroeg weer komt, en ze vraagt weer melk, dan moet je haar die melk niet geven. Je doet ze in het potje dat zij je daarvoor overreikt, maar zogauw je er de melk hebt ingeschud, zet je ze aanstonds op het vuur en laat je ze koken. Maar zorg dat je de heks van de melk afhoudt. Zeg tegen je man, dat hij zorgt met een hazelnoten stok in de nabijheid te zijn en dat hij zich gereed houdt om je te helpen. Zogauw nu de melk op het vuur staat, roep je hem dus en dan moet hij de deur sluiten, dat de heks niet weg kan. Heeft hij dit gedaan, dan moeten julie gezamenlijk tegen het wijf optreden en eisen dat ze je dochter weer gezond maakt. Wil ze niet, sla er dan maar op los, dan moet ze wel!'
De volgende dag was de heks de eerste klant; toen zij binnentrad kromp het meisje weer ineen van angst. De moeder was er ook en de vader stond in de kamer achter de winkel gereed om te helpen.
De heks vroeg koffiewater; de moeder gaf het haar. Daarna vroeg zij voor een cent melk en reikte haar potje over. In plaats van haar echter de melk te geven, zette de moeder het potje met melk op het vuur.
'Je hoeft ze niet te koken!' riep het wijf.
Toen de vrouw geen gehoor daaraan gaf, schreeuwde zij haar woedend toe: 'Hier met de melk! Ik wil niet hebben dat je ze op het vuur zet! Hier ermee! Ik heb ze toch betaald!'
Ze merkte wel dat de winkelierster het niet deed en poogde nu met haar koffiepot het melkpotje van het vuur te slaan. De vrouw hield haar echter terug en riep haar man, die nu gauw de deur sloot en zijn vrouw hielp de heks af te houden van de melk, die al begon te koken. Hoe harder de melk echter kookte, hoe meer pijn de heks scheen te voelen en hoe dringender zij haar melk terug verlangde. Maar de vader van het meisje snauwde haar toe: 'Dat moet hier gedaan zijn met die kunsten! Je hebt mijn dochter met een kwade hand geraakt en ze doen kwijnen! Je geeft haar ook weer de gezondheid terug!'
'Dat heb ik niet gedaan!' kermde het wijf.
Dat heb je wel gedaan!' bulderde de man. 'En je maakt haar weer gezond of anders...'
De rest zei hij niet meer, maar hij sloeg met zijn hazelarenstok de koffiepot, waarmee de heks nog altijd poogde het melkpotje van het vuur te slaan, uit de handen van de oude.
Zij bleef echter ontkennen, maar de man gaf haar geen pardon. 'Ik sla je kapot!' brulde hij en ranselde op het wijf los.
De heks gilde en huilde, want het scheen dat de melk, die nu over de rand van 't potje kookte, haar al maar vreselijker pijnigde. Ze zag spoedig in dat de verbitterde vader in staat was haar dood te slaan en toen verzocht ze hem, op te houden, zij zou bet meisje genezen. Daarvoor moest het echter op haar schoot komen zitten.
Het meisje sidderde van angst en wilde eerst niet bij de heks gaan. Maar toen de vader het haar gebood, ging het en zette zich op de schoot van de oude.
Nadat het daar enige minuten had gezeten, begon het te braken en spuwde het een pad uit, zo groot als een vinger. De pad werd dadelijk door de heks gegrepen.
'Nu zal ze wel beter worden,' zei de heks en liet het meisje los. Het kind voelde zich geheel verlicht en de kleur keerde weer op haar wangen terug.
De vader deed nu de deur open en joeg de heks naar buiten. In de opening van de deur bleef zij echter staan en zeide, terwijl zij met haar vinger dreigde: 'Pas op, dat ge het tegen niemand vertelt, anders zal ik u wel vinden!'
Die mensen hebben het nooit aan iemand verteld. 'Raoje, raoje, wie 'noe oonder de luij gekoume is!'
In de Bogaardenstraat te Maastricht woonde een water- en vuurvrouw die een dochter had van ongeveer zestien jaar. Het meisje werd hoe langer hoe bleker en men kon het haar aanzien dat ze kwijnde. De moeder ging met haar naar een dokter. Hij kon haar echter niet zeggen wat het meisje mankeerde; hij wist het ook niet. Men probeerde het met een andere dokter, deze kon de kwaal al evenmin ontdekken.
Op zekere dag raakte de moeder in gesprek met een van haar klanten en zij vertelde deze wat haar dochter mankeerde. Deze veronderstelde, dat het meisje was aangeraakt door een kwade hand.
De moeder wilde dit niet geloven; doch de vrouw bleef bij haar mening en gaf haar de raad eens goed op te letten, wie er des morgens het eerst in de winkel kwam.
Bezorgd voor haar kind, volgde de moeder die raad op en keek de volgende morgen nauwlettend toe. De eerste klant die kwam, was een oud wijf, dat in de buurt geen goede naam had. Het viel haar nu ook op, dat haar dochter van angst ineenkromp, toen zij dat oude wijf zag.
Zodra het wijf de winkel verlaten had, vroeg zij haar dochter, waarom ze toch zo bang was geweest. Het meisje durfde niets zeggen en antwoordde dat de moeder zich dat maar verbeeldde. Na lang aandringen bekende ze het dan eindelijk. dat oude wijf grijnsde haar zo afschuwelijk aan.
De vrouw die de raad had gegeven eens goed te letten op de eerste klant, kwam die dag ook weer in het winkeltje en nu vertelde de moeder haar, wie het was geweest en wat haar dochter haar had verteld.
'Dan zal ik je nog eens een raad geven,' zeide die vrouw. 'Wanneer dat wijf morgenvroeg weer komt, en ze vraagt weer melk, dan moet je haar die melk niet geven. Je doet ze in het potje dat zij je daarvoor overreikt, maar zogauw je er de melk hebt ingeschud, zet je ze aanstonds op het vuur en laat je ze koken. Maar zorg dat je de heks van de melk afhoudt. Zeg tegen je man, dat hij zorgt met een hazelnoten stok in de nabijheid te zijn en dat hij zich gereed houdt om je te helpen. Zogauw nu de melk op het vuur staat, roep je hem dus en dan moet hij de deur sluiten, dat de heks niet weg kan. Heeft hij dit gedaan, dan moeten julie gezamenlijk tegen het wijf optreden en eisen dat ze je dochter weer gezond maakt. Wil ze niet, sla er dan maar op los, dan moet ze wel!'
De volgende dag was de heks de eerste klant; toen zij binnentrad kromp het meisje weer ineen van angst. De moeder was er ook en de vader stond in de kamer achter de winkel gereed om te helpen.
De heks vroeg koffiewater; de moeder gaf het haar. Daarna vroeg zij voor een cent melk en reikte haar potje over. In plaats van haar echter de melk te geven, zette de moeder het potje met melk op het vuur.
'Je hoeft ze niet te koken!' riep het wijf.
Toen de vrouw geen gehoor daaraan gaf, schreeuwde zij haar woedend toe: 'Hier met de melk! Ik wil niet hebben dat je ze op het vuur zet! Hier ermee! Ik heb ze toch betaald!'
Ze merkte wel dat de winkelierster het niet deed en poogde nu met haar koffiepot het melkpotje van het vuur te slaan. De vrouw hield haar echter terug en riep haar man, die nu gauw de deur sloot en zijn vrouw hielp de heks af te houden van de melk, die al begon te koken. Hoe harder de melk echter kookte, hoe meer pijn de heks scheen te voelen en hoe dringender zij haar melk terug verlangde. Maar de vader van het meisje snauwde haar toe: 'Dat moet hier gedaan zijn met die kunsten! Je hebt mijn dochter met een kwade hand geraakt en ze doen kwijnen! Je geeft haar ook weer de gezondheid terug!'
'Dat heb ik niet gedaan!' kermde het wijf.
Dat heb je wel gedaan!' bulderde de man. 'En je maakt haar weer gezond of anders...'
De rest zei hij niet meer, maar hij sloeg met zijn hazelarenstok de koffiepot, waarmee de heks nog altijd poogde het melkpotje van het vuur te slaan, uit de handen van de oude.
Zij bleef echter ontkennen, maar de man gaf haar geen pardon. 'Ik sla je kapot!' brulde hij en ranselde op het wijf los.
De heks gilde en huilde, want het scheen dat de melk, die nu over de rand van 't potje kookte, haar al maar vreselijker pijnigde. Ze zag spoedig in dat de verbitterde vader in staat was haar dood te slaan en toen verzocht ze hem, op te houden, zij zou bet meisje genezen. Daarvoor moest het echter op haar schoot komen zitten.
Het meisje sidderde van angst en wilde eerst niet bij de heks gaan. Maar toen de vader het haar gebood, ging het en zette zich op de schoot van de oude.
Nadat het daar enige minuten had gezeten, begon het te braken en spuwde het een pad uit, zo groot als een vinger. De pad werd dadelijk door de heks gegrepen.
'Nu zal ze wel beter worden,' zei de heks en liet het meisje los. Het kind voelde zich geheel verlicht en de kleur keerde weer op haar wangen terug.
De vader deed nu de deur open en joeg de heks naar buiten. In de opening van de deur bleef zij echter staan en zeide, terwijl zij met haar vinger dreigde: 'Pas op, dat ge het tegen niemand vertelt, anders zal ik u wel vinden!'
Die mensen hebben het nooit aan iemand verteld. 'Raoje, raoje, wie 'noe oonder de luij gekoume is!'
Onderwerp
TM 3101 - Heks maakt kind (mens, dier) ziek 
TM 3101 - Heks maakt kind (mens, dier) ziek 
Beschrijving
Een meisje wordt met de dag bleker en dreigt weg te kwijnen. Haar moeder heeft een winkel en een van de klanten, een oude vrouw, grijnst elke dag gemeen naar het meisje. Op aanraden van een andere klant zet de moeder op een dag het potje melk, dat de oude vrouw bij haar haalt, op het vuur. De heks smeekt om de melk niet te koken, maar de moeder en de vader van het meisje zeggen dat alleen te zullen doen als de vrouw hun dochter geneest. Het meisje moet bij de heks op schoot komen en zij tovert een pad uit haar keel. Het meisje gaat weer blozen en de heks gaat weg en laat de mensen beloven het nooit te zullen vertellen. Onduidelijk is hoe het verhaal toch bekend is geworden.
Bron
Kemp, Pierre. Limburgs Sagenboek. Gebrs van Aelst. Maastricht, 1925.
Herdruk: ca. 1970
Herdruk: ca. 1970
Commentaar
1925 (Herdruk ca. 1970)
Dit verhaal is te vinden in het hoofdstuk 'Van heksen en maren'.
Heks maakt kind (mens) ziek
Naam Locatie in Tekst
Bogaardenstraat
Bogaardenstraat
Maastricht
Maastricht
Datum Invoer
2013-03-01 14:46:20